Hanya sekedar share 101 referensi yang ditulis oleh Ustadz Dony Arif Wibowo terkait ulama yang berpendapat adanya Udzur bil jahl. Beliau berpendapat masalah ini dari dulu memang ada khilaf.
1. Asy-Syaikh 'Abdurrahmaan bin Naashir As-Sa'diy rahimahullah
Buku kumpulan fatwa beliau berjudul : Al-Fataawaa As-Sa'diyyah, hal. 579-580.
2. Asy-Syaikh ‘Abdurrahmaan bin Yahyaa Al-Mu'allimiy Al-Yamaaniy rahimahullah.
Buku beliau berjudul : Raf'ul-Isytibaah [3/826, 924-925].
3. Asy-Syaikh Haafidh bin Ahmad Al-Hakamiy rahimahullah.
Buku beliau berjudul Ma’aarijul-Qabuul [3/1228-1229].
4. Asy-Syaikh Muhammad Naashiruddin Al-Albaaniy rahimahullah.
a. Silsilatul-Hudaa wan-Nuur, kaset nomor 861 – dikutip dari buku Mausuu’ah Al-‘Allamah Al-Imaam Al-Mujaddid Al-‘Ashr Muhammad Naashiruddiin Al-Albaaniy oleh Dr. Syaadiy bin Muhammad Aalu Nu’maan [hal 735-737, pertanyaan no. 722]
b. Muhadlarah beliau : https://youtu.be/BjfpEm1T9L8
5. Asy-Syaikh Muhammad bin Shaalih Al-'Utsaimiin rahimahullah.
a. Buku Syarh Kasyfisy-Syubuhaat [hal. 46-62].
b. Buku Asy-Syarhul-Mumtii’ [6/192-194].
c. Buku Al-Qaulul-Mufiid ‘alaa Kitaabit-Tauhiid [1/52].
d. Buku Tafsiir Al-Qur’aan Al-Kariim Surah Al-An’aam [hal. 39], dll.
6. Asy-Syaikh Muqbil bin Hadi Al-Wadii'iy rahimahullah.
a. Buku Ghaaratul-Asyrithah [2/447-448]
b. Fatwa beliau dalam situs muqbel.net berjudul (قضية العذر بالجهل) - https://www.muqbel.net/fatwa.php?fatwa_id=3403
c. Fatwa beliau dalam situs muqbel.net berjudul (العذر بالجهل) - https://www.muqbel.net/fatwa.php?fatwa_id=2338
d. Fatwa beliau dalam situs muqbel.net berjudul (من أدلة العذر بالجهل) - https://www.muqbel.net/fatwa.php?fatwa_id=4311
e. Fatwa beliau dalam situs muqbel.net berjudul (جماعة التكفير يستدلون على أن الحجة قامت على الناس ؟) - https://www.muqbel.net/fatwa.php?fatwa_id=4501
7. Asy-Syaikh Dr. Muhammad Amaan Al-Jaamiy rahimahullah.
Muhadlarah beliau : https://www.youtube.com/watch?v=N_EL5CShgJ0
8. Asy-Syaikh 'Abdurazzaaq 'Afiifiy rahimahullah.
Buku kumpulan fatwa beliau berjudul : Fataawaa wa Rasaail Samaahatisy-Syaikh ‘Abdirrazzaaq ‘Afiifiy [hal. 371].
9. Asy-Syaikh ‘Abdullah bin Jaarillah bin Ibraahiim Aali Jaarullah rahimahullah.
Buku beliau berjudul : Ithaaful-Khalq bi-Ma'rifatil-Khaaliq [hal. 57-58 – dengan menukil fatwa Asy-Syaikh Muhammad bin Ibraahiim Aalusy-Syaikh rahimahullah].
10. Asy-Syaikh Abu Bakr Jaabir Al-Jazaairiy rahimahullah (kibar ulama Saudi Arabia)
Buku beliau berjudul Rasaailul-Jazaairiy (4/350-356, 363-366].
11. Asy-Syaikh Ahmad bin Hajar Aalu Buuthaamiy rahimahullah (ulama salafi dan mufti negeri Qathar di zamannya).
Buku beliau berjudul : Al-‘Aqaaidus-Salafiyyah bi-Adillatihan-Naqliyyah wal-‘Aqliyyah [1/57-58].
12. Asy-Syaikh Sa’d bin ‘Abdirrahmaan Al-Hushayyin rahimahullah (kibar ulama Ahlis-Sunnah).
Tulisan beliau di situs islamancient.com berjudul (لا أحد أحب إليه العذر من الله) - https://bit.ly/3bvoREY.
13. Asy-Syaikh Dr. Sa’iid bin ‘Aliy bin Wahf Al-Qahthaaniy rahimahullah (kibar ulama Saudi Arabia).
Buku beliau berjudul : Qadliyyatut-Takfiir Baina Ahlis-Sunnah wa Firaqidl-Dlalaal (versi word – Pasal keempat, Mawaani’ut-Takfiir : Al-Jahl).
14. Asy-Syaikh ‘Aashim bin ‘Abdillah Al-Qaryuutiy hafidhahullah (kibar ulama, guru besar hadits Universitas Muhammad bin Su’uud).
Buku beliau berjudul Wasaailu ‘’Ilaaji Dhaahiratit-Takfiir [hal. 20 – yang diantaranya memuji dan merekomendasikan buku At-Takfiir wa Dlawaabithuhu karya Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin ‘Umar Bazmuul, At-Takfiir wa Dlawaabithuhu karya Asy-Syaikh Dr. Ibraahiim Ar-Ruhailiy, dan Al-‘Awaashimi minal-Fitan Al-Qawaashim karya Asy-Syaikh Dr. Faayiz bin Husain Ash-Shalaah hafidhahumullah].
15. Asy-Syaikh Abu Uwais Muhammad bin Al-Amiin Buukhubzah rahimahullah (kibar ulama Maroko).
Dalam percakapan yang terekam di Youtube berjudul (دردشة في مسألة العذر بالجهل بين الشيخين بوخبزة و الحدوشي) - https://youtu.be/DsVz6oxo-to.
16. Asy-Syaikh Rabii' bin Hadiy Al-Madkhaliy hafidhahullah.
a. Tulisan beliau di situs sahab.net (tidak aktif) dan forum tasfiatarbia.org yang berjudul (أئمة الدعوة يصرحون بالعذر بالجهل واشتراط إقامة الحجة) - https://bit.ly/2QPu1DV
b. Tulisan beliau dalam buku berjudul : Al-Fataawaa [1/309-312] - https://bit.ly/2QNbYye
c. Fatwa beliau di situs rabee.net berjudul (ما هو ضابط العذر بالجهل؟) - https://bit.ly/2JnvwFs.
17. Asy-Syaikh 'Ubaid Al-Jaabiriy hafidhahullah (ulama kibar Saudi Arabia).
a. Fatwa beliau yang terekam di Youtube berjudul (هل هناك عذر بالجهل ؟) - https://bit.ly/2UDdbJv
b. Fatwa beliau yang terekam di Youtube berjudul (أجوبة العلامة عبيد الجابري أسئلة حول مسألة العذر بالجهل) - https://bit.ly/3bv1knQ
c. Fatwa beliau yang terekam di Youtube berjudul (تفصيل بديع في ضوابط العذر بالجهل) - https://bit.ly/3dxUT5c.
18. Asy-Syaikh 'Abdul-Kariim Al-Khudlair hafidhahullah
Fatwa beliau dalam situs shkhudheir.com berjudul [ما حكم العذر بالجهل ؟] : https://shkhudheir.com/fatawa/1800102298
19. Asy-Syaikh Muhammad bin Jamiil Zainuu hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : At-Tahdziir min Fitnatil-Kufr wat-Takfiir [hal. 93].
20. Asy-Syaikh 'Aliy bin Hasan Al-Halabiy hafidhahullah (murid Asy-Syaikh Al-Albaaniy rahimahullah).
a. Daurah beliau yang berjudul (العذر بالجهل في مسائل التكفير) : https://bit.ly/2WIZhIq (1), https://bit.ly/2QI09cH (2), https://bit.ly/2y35dlh (3), dan https://bit.ly/2Uj0Prc (4).
b. Buku beliau berjudul : Shaihatun Nadziirun bi-Khatharit-Takfiir [hal. 50-55].
21. Asy-Syaikh Masyhuur bin Hasan Aalu Salmaan hafidhahullah (murid Asy-Syaikh Al-Albaaniy rahimahullah).
a. Fatwa beliau dalam situs meshhoor.com berjudul (السؤال الثاني عشر نريد بيانا في مسألة تكفير العذر بالجهل فقد ظهرت بوضوح في) - https://bit.ly/2WKoiDb
b. Fatwa beliau dalam youtube berjudul (نريد بياناً في تكفير العاذر بالجهل فقد ظهرت بوضوح في هذا الزمان وما هو ضابط العذر بالجهل) - https://bit.ly/2Jgyr2H
22. Asy-Syaikh Ahmad bin Jazaa’ Ar-Radlaimaan hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Haail, Saudi Arabia)
Buku Manhaj Al-Imaam Muhammad bin ‘Abdil-Wahhaab fii Mas-alatit-Takfiir (disertasi).
23. Asy-Syaikh Naashir bin 'Abdil-Kariim Al-'Aql hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Islam Muhammad bin Su’uud
Buku Manhaj Al-Imaam Muhammad bin ‘Abdil-Wahhaab fii Mas-alatit-Takfiir yang ditulis oleh Asy-Syaikh Ahmad bin Jazaa’ Ar-Radlaimaan hafidhahullah – sebagai pembimbing disertasi.
24. Asy-Syaikh 'Abdurrahmaan bin Naashir Al-Barraak hafidhahullah (kibar ulama Saudi Arabia).
a. Buku Al-Jahl bi-Masaailil-I’tiqaad wa Hukmuhu yang ditulis oleh Asy-Syaikh ‘Abdurrazzaaq bin Thaahir Ma’aasy hafidhahullah – sebagai pembimbing tesis.
b. Fatwa beliau dalam situs sh-albarrak.com berjudul (هل الجهلُ بنواقض التَّوحيد دون الوقوع فيها يُعتبرُ كفرًا؟) - https://sh-albarrak.com/article/17150
c. Fatwa beliau dalam situs sh-albarrak.com berjudul (العذرُ بالجهل عند الشَّيخ محمد بن عبد الوهاب) - https://sh-albarrak.com/article/12644
25. Asy-Syaikh ‘Abdurrazzaaq bin Thaahir Ma’aasy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Al-Jahl bi-Masaailil-I’tiqaad wa Hukmuhu (tesis S2).
26. Asy-Syaikh Dr. Ahmad Fariid hafidhahullah (ulama salafi Mesir)
a. Buku beliau berjudul : Al-‘Udzr bil-Jahl war-Radd ‘alaa Bid’atit-Takfiir.
b. Muhadlarah beliau berjudul Al-‘Udzr bil-Jahl (yang mensyarah Buku di atas) - https://bit.ly/2Je8kcF
27. Asy-Syaikh Wahiid bin ‘Abdis-Salaam Baaliy hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
Jawaban beliau atas pertanyaan yang terekam di Youtube berjudul (سؤال توضيح حكم العذر بالجهل) - https://youtu.be/OvWEJvhWoUw
28. Asy-Syaikh Dr. Sulaimaan bin Saliimillah Ar-Ruhailiy hafidhahullah.
a. Buku Al-Ifaadatu wal-I’laamu bi-Qawaa’idi Risaalati Nawaaqidlil-Islaam [hal. 51-53]
b. Fatwa beliau yang membahas ‘udzur kejahilan - https://bit.ly/2WN52Vt
29. Asy-Syaikh Dr. ‘Aliy bin ‘Abdil-‘Aziiz Asy-Syibl hafidhahullah
Buku beliau berjudul : Atsarut-Takfiir fii ‘Aqiidati wa Mustaqbalil-Islaam [hal. 24-31].
30. Asy-Syaikh Dr. Sa’d bin Turkiy Al-Khatslaan hafidhahullah (eks anggota kibar ulama Saudi Arabia)
Dars beliau di situ saadalkhathlan.com berjudul (شرح متن عمدة الفقه : باب حد المحاربين) - http://saadalkhathlan.com/3344.
31. Asy-Syaikh Khaalid bin ‘Aliy bin Muhammad Al-Musyaiqih hafidhahullah
Buku beliau berjudul : Athaayibuz-Zahri Syarh Nawaaqidlil-Islaam Al-‘Asyri [hal. 124-130].
32. Asy-Syaikh Sulaimaan bin ‘Abdillah bin Naashir Al-Maajid hafidhahullah (ulama Saudi, hakim pengadilan Riyaadl, eks anggota majelis Syura Saudi).
Fatwa beliau di situs salmajed.com berjudul (العذر بالجهل في أصول الدين) - http://www.salmajed.com/node/16249.
33. Asy-Syaikh Abu ‘Abdillah Fathiy bin ‘Abdillah Al-Maushiliy hafidhahullah (ulama salafi Bahrain).
Dalam Tulisan beliau yang menerangkan kaidah udzur kejahilan berjudul (الثلاثينية في أصول وقواعد وضوابط في مسألة ( العذر بالجهل)) - https://bit.ly/3aoWrwr atau https://bit.ly/2JipOo3
34. Asy-Syaikh Dr. Muhamad bin Hisyaam Ath-Thaahiriy hafidhahullah
a. Buku Taqriiraatu Aimmatid-Da’wah fii Mukhaalafati Madzhabil-Khawaariji wa Ibthaalihi – penulis disertasi [hal. 453-499].
b. Atau yang tertulis bahasannya di : https://bit.ly/2WTGuds.
35. Asy-Syaikh Ahmad bin ‘Athiyyah Al-Ghaamidiy rahimahullah [guru besar ilmu ‘aqidah Universitas Islam Madinah]
Buku Taqriiraatu Aimmatid-Da’wah fii Mukhaalafati Madzhabil-Khawaariji wa Ibthaalihi yang ditulis oleh Asy-Syaikh Dr. Muhamad bin Hisyaam Ath-Thaahiriy – sebagai pembimbing disertasi [hal. 453-499]
36. Asy-Syaikh ‘Abdul-Muhsin bin ‘Abdillah Az-Zaamil hafidhahullah.
a. Fatwa beliau yang terekam di situs islamway.net berjudul (ما توضيحكم لمسألة ”العذر بالجهل”؟) - https://bit.ly/2WMXJNE
b. Muhadlarah beliau yang terekam di Youtube berjudul (ماالتوضيح لمسألة العذر بالجهل ؟) - https://youtu.be/9EBLWUEPZoY
37. Asy-Syaikh Ahmad bin Ibraahiim Abul-'Ainain hafidhahullah (murid Asy-Syaikh Muqbil bin Haadiy Al-Waadi’iy rahimahullah).
Buku I’laanun-Nakiir ‘alaa Ghulaatit-Takfiir [hal. 70-108] – Buku ini dibaca dan dipuji oleh Asy-Syaikh Muqbil bin Haadiy Al-Wadii’iy rahimahullah.
38. Asy-Syaikh Mushthafaa bin Al-'Adawiy hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
a. Fatwa beliau dalam situs mostafaaladwy.com berjudul (المسائل الظاهرة المعلومة بالدين بالضرورة أى العذر بالجهل هل تختلف من قطر الى قطر أم لا ؟) - http://www.mostafaaladwy.com/play-5421.html
b. Fatwa beliau dalam rekaman Youtube berjudul (هل هناك عذر بالجهل في الأمور الشركية ؟) - https://youtu.be/oboth6-Ah08
c. Fatwa beliau dalam rekaman Youtube berjudul (مامعنى العذر بالجهل) - https://youtu.be/SnVSK5s5wec
d. Penjelasan beliau dalam rekaman Youtube berjudul (هل الشيخ ((محمد بن عبد الوهاب)) يعذر بالجهل..؟) - https://youtu.be/kuKbiyhXTGc (menarik !!)
39. Asy-Syaikh Abul-Hasan Mushthafaa As-Sulaimaaniy Al-Yamaniy hafidhahullah (ulama salafi Yaman).
Serial rekaman muhadlarah Al-Maslakus-Sahl fit-Tarjiih Al-‘Udzr bil-Jahl [https://bit.ly/2UGegjK - https://bit.ly/3alTH2G]
40. Asy-Syaikh Abu 'Abdil-'Aziiz Idriis bin Mahmuud Idriis hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Madhaahiru Inhiraafaatil-'Aqadiyyah 'indash-Shuufiyyah wa Atsaruhas-Sayyi' 'alal-Ummatil-Islaamiyyah [tesis, hal. 771-773].
41. Asy-Syaikh Shaalih bin ‘Abdillah Al-‘Ubuud hafidhahullah (mantan rektor Universitas Islam Madinah)
Buku Madhaahiru Inhiraafaatil-'Aqadiyyah 'indash-Shuufiyyah wa Atsaruhas-Sayyi' 'alal-Ummatil-Islaamiyyah yang ditulis oleh Asy-Syaikh Abu 'Abdil-'Aziiz Idriis bin Mahmuud Idriis hafidhahullah – sebagai pembimbing tesis [hal. 771-773].
42. Asy-Syaikh Abu Yahyaa Saamih bin Muhammad bin Ahmad Al-Mishriy hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
Buku beliau berjudul Ar-Raddul-Mubiin ‘alaa Man Yukaffiruuna Hukkaamal-Muslimiin [hal. 27- 67].
43. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin Sa'iid Raslaan hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
a. Buku beliau berjudul : Dlawaabithu Takfiiril-Mu’ayyan.
b. Muhadlarah beliau berjudul (حكم العذر بالجهل في أصول الدين) - https://bit.ly/2wvV3JP
44. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin 'Abdil-Wahhaab Al-'Aqiil hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Islam Madinah).
Transkrip penjelasan beliau dalam situs ajurry.com berjudul (مسألة العذر بالجهل إنما تورد للتفريق بين أهل السنة) - https://bit.ly/2UKcYEG.
45. Asy-Syaikh Dr. ‘Utsmaan bin Jum’ah bin ‘Utsmaan Dlamiiriyyah hafidhahullah (guru besar Universitas Ummul-Qurra’).
Fatwa beliau berjudul [حكم من يقع في الشركيات عن جهل] - https://bit.ly/2UCGoUT
46. Asy-Syaikh Saalim bin Muhammad Al-Qarniy hafidhahullah (dosen Universitas Ummul-Qurra’)
Fatwa beliau berjudul [العذر بالجهل] - https://bit.ly/2UxO8rm
47. Asy-Syaikh Muhammad bin Shaalih Al-Munajjid hafidhahullah (ulama salafi Saudi, murid Asy-Syaikh Muhammad bin Shaalih Al-‘Utsaimiin rahimahullah).
a. Fatwa beliau dalam situs islamqa.info berjudul (الأدلة الشرعية على أن الجاهل يعذر في مسائل الشرك والكفر) - https://bit.ly/3btKkhx
b. Fatwa beliau dalam situs islamqa.info berjudul (الجهل الذي يعذر صاحبه هو الجهل بالحكم لا بالعقوبة) - https://bit.ly/2Jhuue7
c. Fatwa beliau dalam situs islamqa.info berjudul (الاستدلال على عدم العذر بالجهل بقوله تعالى (فريقا هدى وفريقا حق عليه الضلالة)) - https://bit.ly/2UEECTl
d. dan lain-lain.
48. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdullah bin ‘Abdil-‘Aziiz Al-Jibriin hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Al-Malik Su’uud Riyadl)
Buku beliau berjudul : Dlawaabithu Takfiiril-Mu’ayyan.
49. Asy-Syaikh Dr. Khaalid bin ‘Abdillah Al-Mushlih hafidhahullah (menantu Asy-Syaikh Ibnul-‘Utsaimiin rahimahullah, pengajar di Universitas Qashiim)
a. Buku beliau Syarh Kasyfisy-Syubuhaat [hal. 28-30].
b. Fatwa beliau dalam situs almosleh.com berjudul (هل يُعْذَر بالجهل في المعلوم من الدين بالضرورة؟) - http://almosleh.com/ar/ar/16440
50. Asy-Syaikh Dr. Ibraahiim bin 'Aamir Ar-Ruhailiy hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Islam Madinah).
a. Buku At-Takfiir wa Dlawaabithuhu [hal. 251- 296]
b. Buku Mauqifu Ahlis-Sunnah wal-Jamaa’ah min Ahlil-Ahwaa’ wal-Bida’ [hal. 185-233].
c. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل منهج السلف) - https://bit.ly/3ar7t4g.
51. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdullah bin ‘Abdirrahiim Al-Bukhaariy hafidhahullah (guru besar hadits Universitas Islam Madinah)
a. Muhadlarah beliau yang terekam di Youtube berjudul (قضية العذر بالجهل) - https://bit.ly/2wFd20h
b. Muhadlarah beliau yang terekam di Youtube berjudul (تحذير الشيخ عبد الله البخاري من كتاب " ضوابط تكفير المعين" لأبي العلاء راشد) - https://bit.ly/33Qpk23.
52. Asy-Syaikh Abu Ishaaq Al-Huwainiy hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
a. Muhadlarah beliau dalam rekaman Youtube berjudul (حكم تكفير المبتدع عابد القبور) - https://youtu.be/pVrMwTYsiCU
b. Transkrip jawaban beliau dalam situs ajurry.com berjudul (ما نصيحتكم لمن اشتغلوا في قضية العذر بالجهل وامتحانِ أهل السنةِ بها؟) - https://bit.ly/2QKMNwc
c. Muhadlarah beliau dalam rekaman Youtube berjudul (بدعة عدم العذر بالجهل) - https://youtu.be/rXntVZ8uGGU.
53. Asy-Syaikh Dr. Ahmad bin 'Abdirrahman An-Naqiib hafidhahullah.
Muhadlarah beliau dalam rekaman Youtube berjudul (هل من أصول المنهج السلفي العذر بالجهل؟) - https://bit.ly/3dvEgqJ
54. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdul-‘Aziiz bin Rays Ar-Rays hafidhahullah.
a. Buku beliau berjudul : Al-Ilmaam bi-Syarhi Nawaaqidlil-Islaam [hal. 18-95]
b. Tulisan beliau kepada Asy-Syaikh Saalim Ath-Thaawil hafidhahullah berjudul (جوابان في تكفير المعين) dalam situs islamancient.com - https://bit.ly/33OLguq.
c. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل الأدلة وأقوال العلماء) - https://bit.ly/2QT0Wrb.
55. Asy-Syaikh ‘Abdullah bin ‘Abdil-Hamiid Al-Atsariy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Al-Iimaan, Haqiiqatuhu, Khawaarimuhu, Nawaaqidluhu ‘inda Ahlis-Sunnah wal-Jamaa’ah [hal. 265-266].
56. Asy-Syaikh ‘Abdurrahmaan bin Shaalih Mahmuud hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Muhammad bin Su’uud).
Muraja’ah, taqdim, dan persetujuan atas buku Al-Iimaan, Haqiiqatuhu, Khawaarimuhu, Nawaaqidluhu ‘inda Ahlis-Sunnah wal-Jamaa’ah tulisan Asy-Syaikh ‘Abdullah bin ‘Abdil-Hamiid Al-Atsariy.
57. Asy-Syaikh Dr. Shaalih bin ‘Abdil-‘Aziz As-Sindiy hafidhahullah (guru besar ‘aqidah di Universitas Islam Madinah).
a. Bantahan beliau kepada Syariif Haatim Al-‘Auniy - https://bit.ly/2JjFVSt
b. Muhadlarah beliau yang terekam di youtube berjudul (من موانع التكفير العذر بالجهل جهلا يعذر به حقيقة الشيخ صالح سندي) - https://youtu.be/H9pO1byj_BY
58. Asy-Syaikh As-Sayyid bin Sa’diddiin Al-Ghabaasyiy hafidhahullah (ulama salafi Mesir)
Buku beliau berjudul Sa’atu Rahmati Rabbil-‘Aalamiin (buku sarat faedah, telah dibaca dan diizinkan peredarannya oleh Asy-Syaikh Ibnu Baaz rahimahullah).
[Note : Buku inilah yang menambah rasa hormat dan cinta saya kepada Asy-Syaikh Ibnu Baaz rahimahullah. Meskipun substansi buku ini berbeda dengan pilihan ijtihad beliau, namun beliau tetap mengizinkan peredarannya, karena beliau paham dalam masalah terjadi perbedaan pendapat di kalangan ulama Ahlis-Sunnah. Berbeda halnya dengan sebagian orang setelah beliau, yang ‘dikit-dikit’ berfatwa irjaa’ kepada pihak yang menyelisihi].
59. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin Hasan bin ‘Abdil-Ghaffaar hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
a. Muhadlarah beliau yang terekam dalam Youtube berjudul (فصل الخطاب في مسألة العذر بالجهل { 1}) : https://youtu.be/drpBQb0S4GY (bagus)
b. Muhadlarah beliau yang terekam dalam Youtube berjudul (فصل الخطاب في مسألة العذر بالجهل { 2}) : https://youtu.be/IpfJh65JN7Y
c. Muhadlarah beliau yang terekam dalam Youtube berjudul (فصل الخطاب في مسألة العذر بالجهل { 3}) : https://youtu.be/LciFZTiIcwM
60. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin 'Umar Bazmuul hafidhahullah (guru besar Universitas Ummul-Qurra’).
a. Buku beliau berjudul : Mudzakkarah At-Takfiir wa Dlawaabithihi [hal. 25-30].
b. Fatwa beliau dalam situs sahab.net (tidak aktif) dan al-amen.com (tidak aktif) - https://bit.ly/39oX0VA
c. Muhadlarah beliau berjudul (مسائل مهمة في كفر التولي والإعراض والعذر بالجهل) - https://www.radiosunna.com/smb.html
61. Asy-Syaikh Dr. Ahmad bin ‘Umar Bazmuul hafidhahullah.
Nasihat beliau kepada salafiyyin sebagaimana ternukil dalam buku Al-Qaulul-Fashl Fii Mas-alati Iqaamatil-Hujjah wal-‘Udzr bil-Jahl [hal. 81-83].
62. Asy-Syaikh Abu ‘Abdillah Azhar Sanaiqarah Al-Jazaairiy hafidhahullah (ulama salafi Aljazair).
a. Fatwa beliau di Youtube berjudul (تفصيل مهم في مسألة العذر بالجهل الشيخ أزهر سنيقرة) - https://bit.ly/2WPdsfd.
b. Fatwa beliau di soundcloud.com berjudul (العذر بالجهل للشيخ لزهر سنيقرة) - https://bit.ly/2WRyABI.
63. Asy-Syaikh Abu Anas Jawwaad bin Dada Al-Maghribiy hafidhahullah (dai salafi negeri Maroko).
Buku beliau berjudul : Al-Qaulul-Fashl fii Mas-alati Iqaamatil-Hujjaah wal-‘Udzr bin Jahl.
64. Asy-Syaikh Abul-‘Abbaas Asy-Syihriy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Ta’liiq Kasyfisy-Syubuhaat [hal. 37]
65. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin Rizq Ath-Tharhuuniy Al-Mishriy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Takfiir Al-Mu’ayyan.
66. Asy-Syaikh Dr. ‘Utsmaan bin Muhammad Al-Khamiis hafidhahullah.
a. Buku berjudul Al-Baraa-atu wat-Tahdziiru min Khathrit-Takfiir [hal. 22-30] – menyetujui dan memberi taqdiim.
b. Jawaban beliau dalam pertanyaan rekaman Youtube berjudul (ل يعذر الإنسان بجهلة بالعقيدة) - https://youtu.be/3cyzIL-bfN4
67. Asy-Syaikh Dr. Muhammad Haaj bin ‘Iisaa Al-Jazaairiy hafidhahullah (ulama salafi Aljazair)
a. Serial Tulisan beliau yang termuat di situs berjudul islahway.com berjudul (شبهات الغلاة في التكفير حول العذر بالجهل) : https://bit.ly/3azphKk (muqaddimah), https://bit.ly/3aq7w07 (1) dan https://bit.ly/2UJftah (2), https://bit.ly/2JkuEkQ (3), https://bit.ly/2JoNebj (4), https://bit.ly/2UDKsEp (5).
b. Atau yang termuat di - https://bit.ly/2wEsBFm.
68. Asy-Syaikh Dr. Tha’at Zahraan hafidhahullah.
a. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (محاضرة عن العذر بالجهل والأدلة عليه - ١) - https://bit.ly/39oTKJX
b. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (محاضرة عن العذر بالجهل والأدلة عليه - ٢) - https://bit.ly/3byA1Jf.
69. Asy-Syaikh ‘Iisaa Maalullah Faraj hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Al-Baraa-atu wat-Tahdziiru min Khathrit-Takfiir [hal. 22-30].
70. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdullah Al-Bayuumiy Al-Mishriy hafidhaullah.
Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل المجلس السادس دكتور عبدالله البيومي) - https://bit.ly/33R2Gqg.
71. Asy-Syaikh Sa’iid bin Mahmuud hafidhahullah.
a. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل والرد على بدعة التكفير ٠١) - https://bit.ly/2UBEJyQ.
b. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل والرد على بدعة التكفير ٠٢) - https://bit.ly/2UD6pna.
c. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (شرح كتاب العذر بالجهل تأليف الشيخ احمد فريد ٠٣) - https://bit.ly/3aoPyeo.
d. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (العذر بالجهل والرد على بدعة التكفير ٠٤) - https://bit.ly/2UnJeOQ.
72. Asy-Syaikh Dr. Yaasir Al-Burhaamiy hafidhahullah.
a. Buku beliau berjudul : Syarh Kasyfisy-Syubuhaat [hal. 17-18, dan 59-74] – bersama Asy-Syaikh Dr. Thal’at bin Marzuuq haidhahullah.
b. Buku beliau berjudul : Fadhlul-Ghaniyyil-Hamiid, Ta’liiqaatul-Haammah ‘alaa Kitaabit-Tauhiid [hal. 148-156].
73. Asy-Syaikh Thal’at Marzuuq haidhahullah
Buku beliau berdua berjudul : Syarh Kasyfisy-Syubuhaat [hal. 17-18, dan 59-74] – bersama Asy-Syaikh Dr. Yaasir Al-Burhaamiy hafidhahullah.
74. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin ‘Abdillah Al-Wuhaibiy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Nawaaqidlul-Iimaan Al-I’tiqaadiyyah [1/225/313].
75. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdullah Al-Faqiih hafidhahullah.
a. Fatwa beliau dalam situs islamweb.net berjudul (العذر بالجهل في كلام العلماء) - https://bit.ly/2vQsNRx
b. Fatwa beliau dalam situs islamweb.net berjudul (العذر بالجهل في مسائل العقيدة) – https://bit.ly/2UlICcx
c. Fatwa beliau dalam situs islamweb.net berjudul (ضوابط العذر بالجهل من عدمه) – https://bit.ly/3asXfAw
d. dan lain-lain.
76. Asy-Syaikh Rasyiid bin Ahmad ‘Uwaisy Al-Maghriibiy hafidhahullah (ulama salafi Maroko)
Buku beliau berjudul : Al-‘Udzr bin-Jahl ‘inda Aimmatid-Da’wah. Buku ini menjadi referensi Dr. Muhammad bin Ibraahiim As-Sa’iidiy dalam tulisan Waraqaaat haula Ad-Duraris-Saniyyah).
77. Asy-Syaikh Dr. Sulthaan bin ‘Abdirrahmaan Al-‘Umairiy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Isykaaliyyah Al-I’dzaar bil-Jahl fil-Bahts Al-‘Aqdiy.
78. Asy-Syaikh Dr. Muhammad bin Ibraahiim As-Sa’iidiy hafidhahullah (pengajar ushul fiqh di Universitas Ummul-Qurra’).
Tulisan beliau dalam situs beliau mohamadalsaidi.com - https://bit.ly/2vUkwMA dan situs dorar.net - https://bit.ly/3dw21ir berjudul (وَرَقاتٌ حول كِتابِ الدُّرَرِ السَّنِيَّةِ).
79. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdul-‘Aziiz bin Muhammad bin ‘Aliy Al-‘Abdil-Lathiif hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Nawaaqidlul-Iimaan Al-Qauliyyah wal-‘Amaliyyah [hal. 60-84].
80. Asy-Syaikh Nizaar bin Haasyim Al-‘Abbaas hafidhahullah (ulama salafi Sudan, tazkiyyah ulama : https://bit.ly/2Jkc7VA)
Transkrip kaset dars syarh Al-Ushuuluts-Tsalaatsah di situs rsalafs.com berjudul (العذر بالجهل وإقامة الحجة على الجاهل) - https://rsalafs.com/?p=1272.
81. Asy-Syaikh Dr. ‘Aayid bin Khaliif Asy-Syamariy hafidhahullah (ulama salafi Saudi)
Muhadlarah beliau yang terekam di : https://bit.ly/39hXjS4
82. Asy-Syaikh Dr. Abu ‘Abdillah ‘Aadil Asy-Syuurabajiy hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
a. Buku beliau berjudul Tafshiilul-Kalaam Haula Al-‘Udzr bil-Jahl.
b. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (أصول الفقة"37") - https://bit.ly/2wKlew7.
83. Asy-Syaikh Mukhtar Ath-Thibaawiy hafidhahullah.
Tulisan beliau yang tertulis di taibaoui.com (tidak aktif) dan kulalsalafiyeen yang berjudul (كَشفُ شُبهات عَدم العُذر بِالجَهل) - https://bit.ly/2vSCcrX
84. Asy-Syaikh Abu ‘Abdil-Baariy Al-‘Ied bin Sa’d Asy-Syariifiy Al-Jazaairiy hafidhahullah (ulama salafi Aljazaair).
Dars beliau dalam serial pembahasan kitab At-Tajdiid fii Syarh Kitaabit-Tauhiid yang terekam audionya di archive.org dan Youtube berjudul (أولا شرح حديث عمران بن حصين و ذكر أدلة العذر بالجهل) - https://archive.org/details/cherifi-30 atau https://bit.ly/33TO2ia.
85. Asy-Syaikh Muhammad bin Yahyaa AniNujaimiy hafidhahullah (guru besar di Ma’had ‘Aliy lil-Qadlaa’, Saudi).
Tulisannya yang disebarkan di situs al-jazirah.com berjudul (تعليقاً على مقال الشيخ الدكتور سليمان أبا الخيل) - https://bit.ly/3dCffKs.
86. Asy-Syaikh Dr. Khaalid Asy-Syunaibir hafidhahullah (guru besar ‘aqidah Universitas Al-Malik Su’uud, Riyaadl).
Tulisan beliau berjudul Al-‘Udzr bil-Jahl fii Mas-alatit-Takfiir.
87. Asy-Syaikh Syariif Fuad Hazaa’ hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : ‘Al-‘Udzr bil-Jahl ma’a Taudliih wal-Bayaan li-Mauqiif Syaikhail-Islaam Ibni Taimiyyah wa Ibni ‘Abdil-Wahhaab.
88. Asy-Syaikh Dr. Mahmuud bin Muhammad Asy-Syibliy, Abu ‘Abdil-Baariy Ash-Shuumaaliy hafidhahullah (ulama salafi dari Somalia).
Buku beliau berjudul Tahdziirul-Mu’miniin min Takfiiril-Muslimiin Al-Muta-awwiliin.
89. Asy-Syaikh Dr. Munqidz bin Mahmuud As-Saqaar hafidhahullah.
Buku beliau berjudul Takfiir wa Dlawaabithuhu [hal. 63-73].
90. Asy-Syaikh Abu ‘Abdillah Shaadiq bin ‘Abdillah As-Suudaaniy hafidhahullah.
a. Buku beliau berjudul Is’aaful-Sa’uul bi-Syarh Tsalaatsatil-Ushuul [hal. 373-390].
b. Buku beliau berjudul Muqaddimah Muhimmah fii Mas-alatil-‘Udzr bil-Jahl.
91. Asy-Syaikh Abu Muhammad ‘Abdullah bin Muhammad Al-‘Abdil-Kariim hafidhahulllah.
Tulisan beliau berjudul : Ithaafu Ahlis-Sunnah bi-Jawaazil-Khilaaf fii Mas-alatai : Al-‘Udzr bil-Jahl wa Taarikish-Shalaah.
92. Muntashir bin ‘Abdil-Fattaah bin Dhaahir Bibras hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Al-Arba’uunal-Amniyyah fii Hifdhir-Raa’iy war-Ra’iyyah wa Himaayatid-Daulah Al-Urduniyyah minal-Khawaarij wat-Takfiiriyyah [hal. 68-69].
93. Asy-Syaikh Abu Husaamiddin Ath-Tharfaawiy, Saifun-Nashr ‘Aliy bin ‘Iisaa hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : Al-Ghulluw fit-Takfiir, Al-Madhaahiru, Al-Asbaabu, Al-‘Ilaaju [hal. 53-73].
94. Asy-Syaikh Dr. ‘Ied bin Abis-Su’uud Al-Kayyaal hafidhahullah (ulama salafi Mesir).
Dars beliau yang terekam di situs alkaial.com berjudul (تَقْرِيبُ اسْتِصْحَابِ الحَالِ (الأصلُ الخامسُ المجمعُ عليه من أُصولِ الأحكامِ الشرعية)) - https://alkaial.com/takreb-esteshab-alhal (untuk versi transkrip : https://bit.ly/3dtBSRg0.
95. Asy-Syaikh Sufyaan bin ‘Aayisy hafidhahullah.
Buku beliau berjudul : At-Ta’shiil fii Masaailil-Iimaan wat-Takfiir [hal. 173-182].
96. Asy-Syaikh ‘Abdullah Al-Fahd hafidhahulllah.
Buku beliau berjudul : At-Takfiir, Hukmuhu, Dlawaabithuhu, Al-Ghulluwu fiih [hal. 43-52].
97. Asy-Syaikh Khaalid bin Manshuur (ulama salafi Mesir).
a. Dars beliau di Youtube berjudul (شرح كتاب فتح المجيد .. ( 39 ) .. ( من تبرك بشجر او حجر- العذر بالجهل )) - https://bit.ly/3bypMEC
b. Dars beliau di Youtube berjudul (اقسام الجهل فى قضية العذر بالجهل) - https://bit.ly/33RUmGD.
98. Asy-Syaikh Mukhtaar Badri As-Suudaaniy hafidhahullah (ulama salafi Sudan).
a. Muhdlarah beliau yang terekan di Youtube berjudul (العذر بالجهل منهج السلف) atau (العذر بالجهل في العقيدة منهج السلف) : https://bit.ly/39lRZgv atau https://bit.ly/2JjtZ34.
b. Tulisan beliau yang tertulis di Kulalsalafiyeen berjudul (هل أختلف السلف في العذر بالجهل ؟) dan (العذر بالجهل منهج النبي صلى الله عليه وسلم) - https://bit.ly/33OcGRb
99. Asy-Syaikh Dr. ‘Abdurrahmaan bin Haamid Aalu Naabit As-Suudaaniy hafidhahullah.
Penjelasan beliau yang terekam di Youtube berjudul (العذر بالجهل) - https://bit.ly/2Um2Pic
100. Asy-Syaikh Abu ‘Abdillah Shaadiq bin ‘Abdillah Al-Haasyimiy As-Suudaaniy hafidhahullah.
a. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (الدرس الأول: العذر بالجهل في ميزان السلف) - https://bit.ly/2JjpjKn.
b. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (الدرس الثاني: العذر بالجهل في ميزان السلف) - https://bit.ly/2Jomfgm.
c. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (الدرس الثالث: العذر بالجهل في ميزان السلف) - https://bit.ly/3bwveYH.
d. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (الدرس الأول: الكشف والقول الفصل في دحض شبهات عدم العذر بالجهل) - https://bit.ly/2X18NHl.
e. Muhadlarah beliau di Youtube berjudul (الدرس الثاني: الكشف والقول الفصل في دحض شبهات عدم العذر بالجهل) - https://bit.ly/3dutrVQ.
101. Asy-Syaikh Al-Hasan bin ‘Aliy Al-Kattaaniy hafidhahullah.
Dars beliau yang terekam di Youtube berjudul (درس خاص || في مسألة العذر بالجهل) - https://bit.ly/3duO7ND.
